Беларускай энергасістэме - 90 гадоў

Беларуская энергасістэма створана ў 1931 годзе. Яе ўзначаліла арганізаванае 15 мая 1931 Спадар. раённае ўпраўленне дзяржаўна-электрычных станцый і сетак Беларускай ССР — "Белэнерга".

Ужо да канца 30-х гадоў устаноўленая магутнасць Беларускай энергасістэмы дасягнула 129 МВт, а гадоў выпрацоўка электраэнергіі - 508 мільёнаў. кВт•ч. У 1933 дала ток Магілёўская ЦЭЦ, а праз год - Мінская ГЭС-2. У гэтым жа годзе была распачата цеплафікацыя Мінска.

Пасля заканчэння Вялікай Айчыннай вайны беларуская энергетыка была практычна поўнасцю разбурана. Пасля вызвалення Беларусі ад нямецкіх акупантаў магутнасць электрастанцый складала за ўсё 3,4 МВт. Але дзякуючы самаадданай працы персанала энергасістэмы і энергабудаўнікоў у найкароткі час было адноўлена 13 электрастанцый і пачата будаўніцтва новых.

Да канца 1960 усталяваная магутнасць электрастанцый склала 756 МВт, а вытворчасць электраэнергіі - 2,6 мільярд. кВт•ч. Былі пушчаны турбаагрэгат на Бярозаўскае ДРЭС, Аршанскай ЦЭЦ, Наваполацкая ЦЭЦ, Магілёўская ЦЭЦ-2, Лукомскай ДРЭС. На электрастанцыях рэспублікі ўводзіцца абсталяванне на высокія і звышкрытычныя параметры пары.

За кошт інтэнсіўнага будаўніцтва магутнай лініі электраперадачы ў 1965 завяршылася фарміраванне Адзінай Беларускай энергасістэмы - усе электрастанцыі падключыліся на паралельную работу, а ўвод у эксплуатацыю ВЛ 330 кВ «Мінск-Вільня» дазволіла Беларусі далучыцца да Адзінай энергетычнай сістэмы Еўрапейскай Часткі СССР..

У 1984 пачата работы па будаўніцтве падстанцыі напружанне 750 кВ "Беларуская" ў раёне Слуцка, а ў 1986 уведзены ў дзеянне ВЛ 750 кВ «Ігналінская АЭС – ПС «Беларуская» на напружанне 330 кВ.

У адпаведнасці са структурнымі пераўтварэннямі ў Энергетыцы СССР у 1988 Белгалоўэнерга пераўтворыцца ў Беларускае тэрытарыяльнае энергетычнае аб'яднанне (ТЭА "Беларусэнерга"), а ў 1995 Спадар. — в концерн «Белэнерго».

Найбольшае развіццё генеравальныя магутнасці энергасістэмы атрымалі ў 90-х гадах мінулага стагоддзі. У гэты перыяд уведзены ў эксплуатацыю магутныя энергаблокі.: у 1992г. – на Мінскай ЦЭЦ-4 250 МВт, у 1995 Спадар. - на Гомельскай ЦЭЦ-2 180 МВт, у 1998 Спадар. - на Аршанскай ЦЭЦ ПДУ-70 МВт, у 1999 Спадар. - на Мінскай ЦЭЦ-5 330 МВт.

Беларуская энергетыка ўпэўнена ўвайшла ў трэцяе тысячагоддзе. Энергетычны комплекс рэспублікі дае магчымасць сёння паспяхова вырашаць задачу бесперабойнага і надзейнага энергазабеспячэння галін народнай гаспадаркі і насельніцтва Беларусі.

Найбуйнейшае і найбольш значнае прадпрыемства сярод абласных энергасістэм Рэспублікі Беларусь, з усталяванай магутнасцю 2419,25 МВт. – РУП "Мінскэнерга", якое выпрацоўвае практычна трыццаць працэнтаў электраэнергіі, якая вырабляецца ў рэспубліцы і адпускаецца ў сістэме ДВА "Белэнерга" цеплавой энергіі, ажыццяўляе комплексную дзейнасць па вытворчасці, перадачы, размеркаванні і збыце электрычнай і цеплавой энергіі, накіраваную на забеспячэнне надзейнага і бесперабойнага энергазабеспячэння спажыўцоў горада Мінска і Мінскай вобласці. Прадпрыемства размешчана ў цэнтры абласных энергетычных аб'яднанняў, злучаючы іх у адзіную рэспубліканскую энергасістэму.

Гісторыя энергетыкі Міншчыны яскрава прадстаўлена сёння ў створаным фотаархіве нашых філіялаў:

Дарэчы, Мінская энергасістэма ў 2020 годзе адзначыла 125-гадовы юбілей (Загад "Аб стварэнні Мінскай энергасістэмы" ад 03.05.2021г. № 330). Яе гісторыя непарыўна звязана з гісторыяй і лёсам нашай краіны. Яна перажывала ўсе цяжкія гады яе выпрабаванняў і прайшла ўсе самыя яркія этапы аднаўлення.. Роўна сто дваццаць пяць гадоў яна сагравае і асвятляе наш кожны новы дзень.

Першыя крыніцы электраэнергіі ў Мінску былі ўведзены ў эксплуатацыю ў студзені 1895 гады. Тады на электрычна-вадаправоднай станцыі - водакачальнае «Эльвод» зарабілі паравыя машыны па 100 і 50 л. з. з дынама-машынамі напругай 110В сталага току. Акрамя водападачы, былі электрыфікаваны дамы губернатара, архірэя і Захар'еўская вуліца.

Але з часам запатрабаванне ў электраэнергіі расце. І гэта становіцца падставай для будаўніцтва ў 1904 годзе новага будынка электрастанцыі праз раку Свіслач, а да 1917 годзе гэтая электрастанцыя была ўжо абсталявана трыма дызелямі і двума паравымі турбінамі сумарнай магутнасцю 1400л.з.

За доўгія гады свайго функцыянавання Мінская энергетычная сістэма і Аб'яднаная энергетычная сістэма Рэспублікі Беларусь у цэлым, прайшлі складаны шлях. Разбураныя ў выніку Першай сусветнай вайны, белапольскай і нямецкай акупацый электрастанцыі, пачынаюць аднаўляцца толькі бліжэй да 1930 годзе.

Так, ужо ў 1927 годзе, рэканструкцыя і пашырэнне станцыі, абумоўленыя пускам у 1930-х гадах трамвайнага транспарта, дазволілі павялічыць магутнасць ГЭС-1 да 6,7 МВт. А ў сакавіку 1934 гады была пушчана 1-я чарга Мінскай ГЭС-2 (пасля ЦЭЦ-2) магутнасцю 6,8 МВт. У 1940 годзе пачаліся работы па пуску другой чаргі ГЭС-2. Цэлы шэраг невялікіх электрастанцый быў пабудаваны ў райцэнтрах Міншчыны.. Да гэтага часу выпрацоўка электраэнергіі ў рэгіёне складала больш 82 МВт.

І вось у 1940 годзе ў Наркамаце электрастанцый СССР было прадугледжана будаўніцтва ў Беларускай ССР шэрагу электрастанцый, у тым ліку ЦЭЦ. Аднак планы разбурыла вайна.

Аднаўленне энергетычнай гаспадаркі, разбуранага ў гады Вялікай Айчыннай вайны, пачалося толькі ў 1944 годзе.

Новы імпульс развіццю энергетыкі Мінска і вобласці надало стварэнне ў снежні 1962 гады раённага ўпраўлення энергетыкі і электрыфікацыі "Мінскэнерга".

Родапачынальнікам прадпрыемства сталі Мінскія абласныя сеткі, у склад якіх уваходзілі пяць падраздзяленняў - гарадскія сеткі, цепласеткі, ЦЭЦ - 2, энерганагляд, а таксама Мінскія, Слуцкія, Барысаўскія і Маладзечанскія электрасеткі.

У цэлым перыяд з 1960 па 1980 стаў для Мінскай энергасістэмы часам пераўтварэнняў. Далей ужо ў васьмідзесятых сфармаваўся, якасна змяніўся склад энергетычных магутнасцей, у выніку Мінская энергасістэма ператварылася ў адну з найбуйнейшых у рэспубліцы. І гэты статус захоўвае яна па сённяшні дзень..

На пачатак дзевяностых у склад вытворчага аб'яднання энергетыкі і электрафікацыі Мінскай вобласці ўваходзіла 14 структурных адзінак. Сярод іх: ЦЭЦ-3, ЦЭЦ-4, Жодзінская ЦЭЦ, якая будуецца ЦЭЦ-5, Мінскія цепласеткі з ЦЭЦ-2 і іншыя.

Цікавым і насычаным быў перыяд другой паловы і канца дзевяностых. Ён азнаменаваўся ўкараненнем сучасных тэхналогій пры будаўніцтве цеплавых сетак. – цеплатрасы пачалі пракладацца з ужываннем ПІ-трубаправодаў. Велізарная праца таксама была праведзена над падвышэннем надзейнасці электрычных сетак усіх высілкаў.

Надзейнае і бесперабойнае забеспячэнне спажыўцоў Мінска і Мінскай вобласці было і застаецца асноўнай задачай РУП "Мінскэнерга". Прадпрыемства шануе сваю гісторыю і беражліва захоўвае лепшыя традыцыі адданасці справе і адказнасці для новага пакалення энергетыкаў., для тых, хто заўтра будзе адказваць за святло і цяпло новага дня.